Երկօրյա ջիպինգ դեպի Խուստուփ լեռ

Ջիպինգը կսկսենք Երևանի ձեր կեցավայրից: Վաղ մեկնում դեպի Եղեգիս գյուղ:

Վերելք դեպի բլրի գագաթ, որտեղ հին դիտակետի (V դար) տեղում կառուցվել է Սմբատաբերդ ամրոցը՝ միջնադարյան դասական ամրաշինական համալիր (X–XIII դարեր): Ամրոցը անառիկ է համարվել և ընկել է միայն մեկ անգամ, երբ անհաջող պաշարումից զայրացած զավթիչները՝ դաշտ են բաց թողել աղով կերակրված ձիերի ու ջորիների: Նրանք, ծարավից տանջվելով, փորել են ամրոց ջուր մատակարարող խողովակաշարը: Շուտով ամրոցն ընկել է:

Երկու կիլոմետր դեպի արևմուտք գտնվում է Ցաղաց քար(X դար) վանական համալիրը: Վանքը բաղկացած է երեք մասից՝ Սուրբ Նշան և Սուրբ Կարապետ եկեղեցիներից, որոնք զարդարված են շքեղ խաչքարերով, Սուրբ Աստվածածին եկեղեցուց՝ գավթով, սյունասրահով, սեղանատնով և այլ օժանդակ շինություններով, ինչպես նաև մեծ գերեզմանատնից՝ վանքի պատերի մնացորդների մոտ:

Սուրբ Սիոն վանական համալիրը (Հերհերի վանք) գտնվում է Հերհեր գյուղից 1 կմ հյուսիս-արևելք՝ կիրճերով շրջապատված փոքրիկ ժայռի վրա: Հիմնադրման ճշգրիտ ժամանակն անհայտ է: Այն հիշատակվում է XVII դարից: Հուշարձանների հիմնական խումբը ներառում է երկու եկեղեցի և մատուռ: Պարսպապատ վանքի տարածքում պահպանվել են խցեր, օժանդակ և տնտեսական շինությունների մնացորդներ, ինչպես նաև գերեզմանոց:

Տոլորսի ջրամբարը արհեստական լիճ է Սյունիքի մարզում՝ Այրիգետ և Սիսիան գետերի վրա: Մակերեսը 4,5 կմ² է, ջրի ծավալը՝ 82 մլն մ³: Այն հիմնականում սնում է Շամբի և Տաթևի ջրէկները, ինչպես նաև ոռոգում է Սյունիքի մարզի հողերը: Սյունիքի մարզի Տոլորս գյուղում կա մի բացառիկ հուշարձան՝ Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցին (XIX դար), որը տարվա մեջ մի քանի ամիս մասամբ ծածկվում է Տոլորսի ջրամբարի ջրերով, որոշակի ժամանակահատվածում այնտեղ կարելի է հասնել միայն նավակով: 1960-ական թվականներին խորհրդային իշխանությունները որոշեցին գյուղը տեղափոխել և նրա տեղում ջրամբար կառուցել: Բնակիչներին նոր գյուղի համար տարբեր վայրեր առաջարկեցին, բայց տոլորսցիները որոշեցին շատ չհեռանալ հայրենի հողից և բնակություն հաստատեցին մոտակա բարձունքի վրա:

Որոտնավանքը միջնադարյան հայկական վանական համալիր է, որը գտնվում է Հայաստանի Սյունիքի մարզի Վաղատին և Որոտնավան գյուղերի միջև՝ Որոտան գետի կիրճին նայող տեսարանով, հիմնադրվել է 1000 թվականին: Որոտնավանքի պատմությունը սկիզբ է առնում Հայաստանում առաջին մկրտություն կատարողից՝ Գրիգոր Լուսավորչից: Ըստ պատմիչ Ստեփանոս Օրբելյանի՝ առաջին եկեղեցին՝ Սուրբ Գրիգորը, այստեղ է հիմնադրել հենց Գրիգոր Լուսավորիչը IV դարում: Այնուհետև այն վերակառուցել է ճգնավոր հայր Ստեփանոսը: Եկեղեցին ուխտատեղի էր. այն հայտնի էր օձի խայթոցից բուժելու իր հրաշագործ զորությամբ:

Տեղափոխում Կապան:

Տեղավորում հյուրանոցում:

Նախաճաշ հյուրանոցում: Սենյակների հանձնում:

Վերելք դեպի Խուստուփ լեռան գագաթ: Խուստուփը Խուստուփ-Կատար լեռնաշղթայի ամենաբարձր գագաթն է, որը գտնվում է Հայաստանի հարավում՝ Սյունիքի մարզում՝ Կապան քաղաքից դեպի հարավ։ Գագաթի բարձրությունը՝ 3206 մետր։ Լեռան լանջերը հարուստ են բուսականությամբ, հյուսիսարևելյան հատվածը ծածկված է անտառներով։ Լանջերին կան քարանձավներ։ Լեռան ձյունածածկ գագաթներից սկիզբ է առնում Վաչագան գետը։ Խուստուփ անվանումը ծագել է խուռիերեն «խութու» բառից, որը նշանակում է աղոթք։ Լեռը միշտ համարվել է սրբավայր և եղել ուխտագնացության վայր։ Այն հայտնի է նաև նրանով, որ նրա շրջակայքում է կռվել հայ զորահրամանատար Գարեգին Նժդեհը: Լեռան ստորոտում է ամփոփված նրա մարմինը։ Լեռան լանջին է գտնվում Բեխ գյուղը։

Հանգիստ / Թեթև սնունդ գագաթին:

Մեկնում դեպի Տաթևի վանական համալիր՝ հայ միջնադարյան ճարտարապետության մարգարիտ:

Տաթևի վանքը հիմնադրվել է IX դարում՝ հին սրբավայրի տեղում: XIV դարում այստեղ սկսել է համալսարան գործել, որը Հարավային Կովկասում ամենախոշորն ու ամենաառաջադեմն էր: Համալիրի ճարտարապետությունը բացառիկ և անկրկնելի էր: Ամենահին եկեղեցին՝ Գրիգոր Լուսավորչի տաճարը, թվագրվում է IX դարի կեսերին: Այն հարակից է գլխավոր տաճարի՝ Սուրբ Պողոս-Պետրոս եկեղեցու հարավային կողմին: Ճարտարապետա-ճարտարագիտական արվեստի եզակի ստեղծագործություններից է նաև պաշտամունքային հուշարձան «Գավազանը»՝ կանգնեցված 904 թվականին: Այն ութանկյուն սյուն է՝ 8 մետր բարձրությամբ՝ զարդանախշ քիվով, որի վերևում բարձրանում է խաչքար: 1087 թվականին կառուցված Սբ Աստվածածին եկեղեցին նույնպես ճարտարապետության հազվագյուտ օրինակ է: Այս եկեղեցիների շուրջ կան լաբիրինթոսներով միացված բազմաթիվ օժանդակ շինություններ, որոնք տանում են դեպի կիրճի անդունդը: Համալիրը, ներդաշնակորեն ներգծված լանդշաֆտին, իսկապես շատ ուժեղ տպավորություն է թողնում:

Սատանի կամուրջը մոտ 30 մետր երկարությամբ և 50–60 մետր լայնությամբ բնական կամուրջ է, որը գտնվում է Որոտան գետի կիրճում՝ Տաթև գյուղից մոտ 2,5 կմ դեպի արևելք: Կամրջի բարձրությունը գետի մակերևույթից մոտ 50 մետր է: Այն գտնվում է կիրճի ամենախոր հատվածում՝ 700–800 մետր խորության վրա: Բնական կամուրջը ձևավորվել է դարերի ընթացքում՝ տրավերտինի և մոտ 250°C ջերմության տաք հանքային ջրերի ազդեցությամբ, որոնց աղբյուրը գտնվում է հենց կամրջի տակ: Գետի երկու կողմերում տրավերտինի կուտակումները ստեղծել են բնական կամարաձև կամուրջ՝ հիմնված բազմաթիվ շթաքարերի վրա, որոնք գրեթե ամբողջությամբ վնասել են բազմաթիվ այցելուներ: Աղբյուրները կիրճի պատերը երանգավորել են վարդագույն, դեղին և կանաչ գույներով:

Շաքիի ջրվեժն իրենից ներկայացնում է խորը կիրճ, որի զառիթափ լանջերը հարուստ են խորը քարայրներով և ժայռային խորշերով: Այս վայրում Շաքի գետի էներգետիկան այնքան ուժեղ է, որ նրա ցոլցլացող շիթերի ալիքը կլանում է մարդկանց և շրջապատող բնության բոլոր ձայները: Այս վայրը սիրելի է եղել խոր ժամանակներից: 

Տեղափոխում Երևան:

(Գինը նշված է մեկ տրանսպորտային միջոցի համար՝ անկախ մասնակիցների թվից)

Մեզ հետ կապվելը շատ հեշտ է: Կայքում կարող եք պատվիրել զանգ, գրել էլեկտրոնային նամակ կամ «Ցանկանում եմ գալ Հայաստան» տեքստով հաղորդագրություն ուղարկել: Մենք կկապվենք Ձեզ հետ ամենամոտ ժամանակում: