Քայլարշավ դեպի Սմբատաբերդ ամրոց և Ցաղաց քար վանք

Սմբատաբերդը («Սմբատի ամրոց») գտնվում է Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում՝ Եղեգիս գյուղի մոտակայքում։ Այն տարածաշրջանի ամենամեծ ամրոցներից մեկն է, միջնադարյան ամրաշինական համալիր՝ կառուցված V դարի հին դիտակետի տեղում։

Երեք կողմերից շրջապատված է ուղղաձիգ ժայռերով, որոնք հասնում են դեպի կիրճի եզր, որտեղ հոսում են Արտաբուն և Եղեգիս գետերը։ Ամրոցը գրոհով վերցնել հնարավոր չէր. ծառերի բացակայության պատճառով թշնամին չէր կարող պաշտպանվել նետերից, իսկ բարձր քարե պարսպի վրա հարձակում գործելը, որի հաստությունը 2–4 մետր էր, հավասարազոր էր ինքնասպանության։ Նույնիսկ պաշարումն արդյունք չի տվել. ամրոց էր հասնում գաղտնի ջրագիծ, իսկ պահեստներում կար անհրաժեշտ սննդամթերքի պաշար։

Համալիրը կառուցված է երկարատև պաշտպանության համար՝ միջնադարյան բերդաշինության բոլոր կանոններով։ Ընդհանուր երկարությունը մոտ 1 կիլոմետր է։ Ամրոցը միջնապատով բաժանվում է երկու՝ հյուսիսային և հարավային մասերի, որոնք ունեցել են միջնաբերդ։ Երկու մասերում էլ հայտնաբերվել են զորանոցների, ջրավազանների ավերակներ։

Ցաղաց քար վանքը (10-րդ դար) գտնվում է Եղեգիս գյուղից 6 կմ հյուսիս։ Բաղկացած է երեք մասերից, որոնցից յուրաքանչյուրը կազմված է համապատասխան շինությունների խմբից։ Առաջին խմբում են Սուրբ Նշան և Սուրբ Կարապետ եկեղեցիները՝ զարդարված գեղեցիկ խաչքարերով։ Երկրորդ խմբում են Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին, որին կից են գավիթն ու սյունասրահը, սեղանատունը, վանական խցերը, ժողովարանները և օժանդակ շենքերը։ Երրորդ խումբը մեծ գերեզմանատունն է, որը գտնվում է անմիջապես հարավում՝ վանքի պատերի մնացորդների մոտ՝ բազմաթիվ խաչքարերով և տապանաքարերով։

Արևելյան կողմում Սուրբ Նշան եկեղեցին է՝ արևմտյան ճակատին խոշոր խաչքարերով։ Սուրբ Կարապետ եկեղեցին խաչաձև հատակագծով է և գմբեթավոր։ Արևմուտքում կան բազմաթիվ տարբեր շինություններ, այդ թվում՝ խոշոր կամարակապ խորշերով գավթի (որի արևելյան ծածկը պահպանվել է) ավերակները, և եկեղեցուն կից կամարակապ դահլիճի, փոքր գավթի, վանական խցերի և օժանդակ շենքերի հիմքերը։

Արևմտյան խմբի շենքերը կիսավեր են։ Դրանք կառուցվել են կոպտատաշ բազալտից և խմբավորված էին պաշտպանիչ պատերով բակի մեջ՝ բացառությամբ մեկ շենքի, որը կառուցվել է դրանցից որոշակի հեռավորության վրա։

Վանքի դարպասի արևելյան մուտքի վերևում պահպանվել է արձանագրություն, ըստ որի՝ իշխան Եաչի Պռոշյանը վանքին նվիրաբերել է իր ձեռքերով տնկած այգին՝ ի հիշատակ իր պապի՝ իշխան Պռոշի. «Ես՝ Եաչին, Հասանի որդին, Պռոշի թոռը, միանալով Ցախաց Քարի վանականներին, նվիրեցի իմ իշխանությունում տնկածս այգին։ Մեր եղբայր Հայր Հովհաննես Օրբելը և վանականները երդվեցին ամեն տարի 4 պատարագ կատարել՝ մեր, մեր ծնողների և իմ կնոջ՝ Մամախաթունի հոգիների փրկության համար։ Թող օրհնվեն նրանք, ովքեր կկատարեն սա»։

(Արժեքը նշված է տրանսպորտային միջոցի համար՝ անկախ մասնակիցների թվից)

Մեզ հետ կապվելը շատ հեշտ է: Կայքում կարող եք պատվիրել զանգ, գրել էլեկտրոնային նամակ կամ «Ցանկանում եմ գալ Հայաստան» տեքստով հաղորդագրություն ուղարկել: Մենք կկապվենք Ձեզ հետ ամենամոտ ժամանակում: